22 آبان 1397
مرکز رصد تروریست حقیقی
خطا
  • JUser: :_بارگذاری :نمی توان کاربر را با این شناسه بارگذاری کرد: 524
پنج شنبه, 10 ارديبهشت 1394 ساعت 09:26

گونه شناسی تروریسم براساس اهداف و انگیزه ها

  • گزارش / مرکز رصد تروریست حقیقی

مرکز بین المللی حمایت از قربانیان تروریسم؛ گونه های مختلف از تروریسم در تقسیم بندی های متفاوتی قابل بازشناسی است. دركنار انواع مختلف تروریسم، تقسیم بندی های متفاوتی از گونه های تروریسم وجود دارد كه هر یك بر پایه مبنا و معیاری خاص شكل گرفته است. در حقیقت ما با سنخ شناسی های مختلفی از تروریسم مواجه ایم كه هر كدام از زاویه و دریچه ای خاص تروریسم را به انواع مختلفی تقسیم بندی كرده اند، این تقسیم بندی ها كاملا متفاوت اند، هر چند در بعضی گونه ها نوعی هم پوشانی میان آنها مشاهده می شود. بدین معنی كه یك نوع از تروریسم گاها در تقسیم بندی های مختلف، مورد تاكید است.

یكی از پیامدهای گسترش تروریسم، متنوع شدن اشكال تروریسم است. امروز در مباحث نظری در خصوص تروریسم، سخن از ابعاد و اشكال مختلف تریسم می شود. تروریسم هسته ای، بیو تروریسم، تروریسم ملی گرا، تروریسم سیاسی، ناركو تروریسم، تروریسم مذهبی، تروریسم دولتی، سایبر تروریسم ،تروریسم كشاورزی، تروریسم شیمیایی، تروریسم جنایی و امثال آن انواع مختلفی از تروریسم است كه در بحث مربوط به انواع و ابعاد تروریسم مطرح می شود.

حتی بسیاری، اشكال مختلف تروریسم و طیف وسیع انگیزه های این پدیده را مانع دست یابی به یك تعریف جامع و مانع و مورد قبول در سطح جهانی تلقی می كنند. (مسایلی،1378،1264) تنها یك نوع تروریسم وجود ندارد، بلكه گونه های مختلفی از تروریسم وجود دارد كه بسیاری از این گونه ها، ویژگی های چندان مشتركی با همدیگر ندارند.

 

انواع تروریسم از حیث اهداف آن :

 

  • ناركو تروریسم

ناركوتروریسم، بر خشونتی دلالت دارد كه از سوی سوداگران مواد مخدر به كار گرفته می شود. ریس جمهور اسبق پرو اولین كسی بود كه این نوع تروریسم را در سال 1983 میلادی برای توصیف حملات تروریست گونه علیه پلیس مبارزه با مواد مخدر این كشور به كار برد. منظور از ناركو تروریسم حملات سوداگران مواد مخدر با هدف تأثیر گذاری بر سیاست های دولت و قانون گریزی به واسطه تهدیدات منظم و استفاده از خشونت است. پابلو اسكوبار، قاچاقچی كلمبیایی، یكی از نمونه های معروف ناركو تروریسم معرفی می شود. (ماه پیشانیان، 1388،4)

  • تروریسم ملی گرا

نوعی از خشونت كه طی آن ستیزه جویان و افراد مسلح به واسطه آن به دنبال یك حكومت مستقل و پایان دادن به اشغال كشور و یا حركت ضد استعماری برای پایان دادن به استعمار كشور و كسب استقلال آن می باشند. این واژه همچنین برای توصیف گروه هایی كه به دنبال ایجاد یك حكومت مستقل در یك منطقه قومی و مذهبی می باشند نیز به كار رفته است.(همان) البته باید توجه داشت كه اختلاف نظرهای مهمی در خصوص تروریسم ملی گرا وجود دارد. دیدگاهی وجود دارد كه خشونت هایی صورت گرفته در راستای مقابله با اشغالگری، و با هداف آزاد سازی خاك یك كشور را تروریسم تلقی نمی كند.

  • تروریسم سیاسی

وقتی برای تاثیر گذاری بر تحولات اجتماعی سیاسی به شكل مسالمت آمیز امیدی نباشد و فعالیت های سیاسی به صورت خشونت خود را نشان دهد، این نوع خشونت، تروریسم سیاسی نامیده می شود.(همان) تروریسم سیاسی عمدتا از سوی گروه های كوچكی بكار می رود كه فاقد قدرت هستند. در جوامعی كه نظام های سیاسی استبدادی هستند استفاده از این نوع تروریسم بیشترین كاربرد و تاثیرگذاری را دارد.

  • تروریسم مذهبی

برخی فرقه های مذهبی بر این باورند كه تلقی آنها از هستی و تحولات جاری زندگی افراد ناب ترین دیدگاه بوده و دیگرانی كه در خارج از دایره جهانی بینی آنها قرار می گیرند كاملا باطل بوده و لذا یا باید به راه راست كه كیش و آیین آنهاست درآیند یا از بین بروند. لذا پیروان این چنین فرقه هایی در صورت صلاحدید رهبران شان باید با توسل به خشونت تفكرات و برداشت های خاص شان را عملی سازند. خشوت برخواسته از این دست اقدامات در چارچوب تروریسم مذهبی گنجانده می شود. این نوع از تروریسم تنها رهبری مذهب خود را پذیرفته و سایر مذاهب را سركوب می كند.

خشونت تروریسم مذهبی در عصر كنونی هم از نظر حوزه گسترده فعالیت و هم از نظر ویژگی های متمایز و مرگ آور آن بی سابقه است. در این نوع از تروریسم، تمام كسانی كه به تروریسم روی می آورند، بر این باورندكه فعالیت های آنها از طرف خداوند، امری مقدس محسوب می شود. به عبارتی، تروریست های مذهبی به این دلیل دست به خشونت مقدس می زنند كه با كمك آن از جامعه شان دفاع كنند یا اینكه، بر این باورند بهشت به آنها وعده داده شده است.

حدود بیست درصد گروه های تروریستی داری علایق مذهبی هستند. اما واقعیت این است كه انگیزه این گروه ها سیاسی است و مذهب، صرفاً به عنوان ابزار مشروعیت بخش اخلاقی برای عضو گیری و بهره گرفتن از اعضا استفاده می شود. در حقیقت برای اینكه مردم حاضر شوند به اقدامات خشونت آمیز دست بزنند به مكانیزم های مشروعیت¬ بخش نیازمندند و مذهب به خوبی می تواند این كاركرد را داشته باشد.

این امر سبب شده تا تمایز میان تروریسم مذهبی و سیاسی و حوزه مذهب و سیاست در گروه های تروریستی مذهبی دشوار باشد.

 

terror

 

انواع تروریسم از حیث انگیزه های آن :

 

تروریسم تنوعی به مراتب بیشتر از دهه های گذشته یافته است. این امر تقسیم بندی های متفاوتی از این پدیده را به دنبال دارد. تروریسم ایدئولوژیك، تروریسم ملت گرا، تروریسم انقلابی،تروریسم دولتی و جنایی شایع ترین گونه های تروریسم از نظر "جاناتان وایت" می باشند.وی تروریسم جنایی را متضمن استفاده از ترور برای جلب منفعت مادی یا معنوی دانسته و تروریسم ایدلوژیك را به نوعی تلاش برای تغییر قدرت سیاسی حاكم تعریف كرده است. تروریسم ملت گرایانه را متفاوت از تروریسم ایدئولوژیك دانسته و آن را نوعی فعالیت تروریستی معرفی نموده كه از منافع یك گروه قومی یا ملی فارغ از ایدئولوژی سیاسی آن، پشتیبانی می كند.(قربان نیا،1383،146)

وایت، تروریسم دولتی را نوعی از تروریسم می داند كه طی آن دولت ها به عنوان واحدهای سیاسی در نظام بین الملل، خارج از چارچوب های پذیرفته شده دیپلماتیك، دست به اعمال خشونت آمیز یا تهدید به استفاده از آن می زنند. به باور وایت تروریسم انقلابی یعنی استفاده از تاكتیك های چریكی برای ایجاد هراس و وحشت در میان صاحبان قدرت سیاسی و طرفداران آنها با هدف براندازی دولت مردان موجود و به قدرت رساندن رهبران سیاسی طرفدار نظرات تروریست ها.(همان،147)

جیمز دردریان از جمله متفكرانی است كه تقسیم بندی متفاوتی از تروریسم ارائه می كند. از نظر او تروریسم اسطوره ای، تروریسم اجتماعی، تروریسم قومی. تروریسم مواد مخدر، تروریسم دولتی آنارشیستی، ضد تروریسم و تروریسم ناب انواع مختلف تروریسم هستند.(عنبری، 1382،20)

در كنار تقسیم بندی های فوق، انواع دیگری از تروریسم مطرح می شود كه می توان به تروریسم سمبولیك و تروریسم انتحاری اشاره كرد. در تروریسم سمبولیك عاملان، شخصی را برای ترور انتخاب می كنند كه معرفی كننده دشمن آنها باشد. در تروریسم انتحاری نیز عامل تروریست با انفجار خود در كنار یا میان هدف، دست به خشونت می زد. مهمترین مشخصه این نوع از تروریسم از بین رفتن عامل خشونت و تلفات بالای آن است زیرا عموما در محل تجمع افراد خصوصا غیر نظامیان صورت می گیرد.

با نگاهی به انواع سنخ شناسی كه از تروریسم ارائه شد می توان دریافت كه بسیاری از گونه هایی كه به عنوان تروریسم مطرح شد اصولا دارای مختصات و ویژگی های مورد نظر در یك فعل تروریستی نیستند. به عنوان مثال، چیزی كه به نام تروریسم موارد مخدر یا ناركو تروریسم مطرح می شود عملا فاقد عناصر سازنده مفهوم تروریسم است كه پیش از این مورد اشاره قرار گرفت. قاچاق موارد مخدر ممكن است با خشونت همراه باشد.

كارتل های مواد مخدر برای انتقال و توزیع مواد مخدر ممكن است نیازمند استفاده از خشونت شوند اما هرنوع خشونتی را نمی توان تروریسم نامید. انگیزه و هدف در قاچاق مواد مخدر عمدتا كسب سود اقتصادی است و نه آنچه كه به صورت معمول گروه های تروریستی دنبال می كنند. علاوه بر این كارتل های قاچاق موارد مخدر به هیچ وجه در پی ایجاد ترس و و حشت عمومی نیستند. این در حالی است كه برانگیختن حس ترس و وحشت از طریق اعمال خشونت از مولفه های اساسی تروریسم تلقی می شود.

بسیاری از انواع تروریسم به حدی با گونه های این پدیده در گذشته و یكدیگر متفاوتند كه واژه تروریسم دیگر با برخی از آنها همخوانی ندارد.(دردریان، همان) واقعیت این است كه در سال های اخیر تلاش های زیادی صورت گرفته تا جرائم مختلف به عنوان گونه ای از تروریسم معرفی شود. این در حالی است كه بسیاری از این جرائم دارای نام و مشخصات شناخته شده خاص خود بوده و نمی تواند در شمولیت مفهوم تروریسم گنجانده شود. به نظر می رسد با توجه به همه گیر شدن مفهوم تروریسم ، تلاش برای كسب و جلب توجه افكار عمومی و دولنمردان به انواع جرائم دیگر سبب شده تا عنوان تروریسم را به هر موضوعی كه نگرانی عده ای را برانگیخته اضافه كنند تا شاید برای ارائه راهكارهای مقابله با این مسائل اقدام جدی صورت گیرد.

 

 

تمامی حقوق این پایگاه، نزد دیده بان مبارزه با تروریسم محفوظ است.
طراح سایت: رامندسرور

آگاهی از آخرین اخبار رصد شده

تماس با ما
  1. نـــام
    لطفا اجازه دهید نامتان را بدانیم.
  2. ایمیل
    Please let us know your email address.
  3. پیام(*)
    پیام مورد نظرتان را وارد کنید.
  4. کدامنیت(*)
    کدامنیت
      مجددکد امنیتی را اشتباه وارد نموده اید.